سيد اصيل الدين عبد الله واعظ

پيشگفتار 11

مقصد الاقبال سلطانيه ومرصد الامال خاقانية ( فارسى )

و فساد و اسباب جور و بيداد مسدود و مطرود گشت . از تجلى نور عدل زنگ ظلام ظلم از صفحهء روزگار زدوده ، مرآت كاينات روشنائى يافت ، و بنياد بيداد و ستم در عرصه عالم انهدام پذيرفت و مأكولات و ملبوسات و باقى اسباب معاش و ساير مواد انتعاش چنان ارزان بود كه زيادت از آن در آيينهء گمان روى نمىنمود و عنايت ملك الملك ابواب روح و راحت بر روى جهانيان گشاده و فراغت و رفاهيت عالميانرا دست داده بود و اعيان مملكت خراسان قيمت اين نعمت مىدانستند . . . » ( ر ك مطلع سعدين ج 2 - جزء 3 - ص 1343 ) شرح حال مختصر ميرزا سلطان ابو سعيد ميرزا ابو سعيد بن ميرزا محمد بن ميرزا ميرانشاه بن امير تيمور گوركان كارهاى بزرگى در هرات نمود . صرف‌نظر از كار روائى و عدالت گسترى ، قلمرو خود را تا آخرين نفس حيات حفظ كرد . اگر سلطان ابو سعيد كشته نمىشد ، سلطان حسين ميرزا توفيق نمىيافت كه هرات را به آسانى تحت تسلط خود آورد ، زيرا يك بار توانست در باغ زاغان مقام كند ولى تاب مقاومت نياورد و هرات را واگذاشت . كار ناستودهء سلطان ابو سعيد قتل گوهرشاد آغا زوجهء شاهرخ ميرزاست ، كه بعضى از حساد به او گفتند : تا اين ملكه باشد كار هرات يكطرفه نمىشود . اين ضايعه بزرگ را خوند مير گويد كه : سلطان ابو سعيد به كشتن اين بانوى عالىهمت ، خارى بود كه بر چشم حكمرانى خود زد . تاريخ تيموريان نظر به انبوه مؤرخينى كه درين دوره بودند و هر يك كتابى تدوين كردند خيلى روشن است . از آنرو صاحب حبيب السير چهرهء سلطان ابو سعيد را نيك بيان كرده است :